Hepatit, A-B-C-D ve E olarak tanımlanan 5 hepatit virüsü ile çeşitli ilaçlar, uzun süreli alkol kullanımı veya çeşitli zararlı kimyasal maddelere maruz kalma sonucunda ortaya çıkabilen ve basitçe karaciğer iltihaplanması olarak tanımlanan bir hastalıktır.
Hepatit türleri nelerdir?
Hepatit A: Bu virüs, dışkı ile bulaşmış maddelerin ağız yoluyla alınması sonucu ortaya çıkmaktadır. Bazı durumlarda ise çiğ olarak yenen kabuklu deniz ürünleri hastalıktan sorumlu olabilir. Salgınların dışında kişiden kişiye bulaşma sonucu tek tek olgular da sık görülmektedir. Hepatit A enfeksiyonları çoğu zaman belirti oluşturmaz ve bu nedenle farkedilmeyebilir.
Hepatit B: Bu virüs, genellikle kan yoluyla kişiye geçmekle birlikte genellikle uyuşturucu kullananlarda, kulağını deldirenlerde, dövme yaptıranlarda veya cinsel ilişkiye girenlerde görülür. Öte yandan pek çok olguda virüsün kaynağı tespit edilememektedir.
Hepatit C: Bu virüs, kan transfüzyonları sonrasında meydana gelen hepatit olgularının %80'inden sorumludur. Aynı enjektörü paylaşan uyuşturucu kullanıcıları arasında da sık olarak görülür. Cinsel yolla bulaşma olağan olmamakla birlikte siroz ve karaciğer kanserine yol açabilmektedir.
Hepatit D: Bu virüs, kirli enjektor kullanımı ile kan ve ürünlerinin nakliyle kişiye geçmektedir. Ayrıca Hepatit B virüsü bulaşmış kişilerde hastalığa sebebiyet vermektedir.
Hepatit E: Bu virüs, genellikle 15-49 yaş arasında görülmekle birlikte gebelik döneminde bulaşma açısından daha fazla risk taşımaktadır.
Uzm. Dr. Gönül Bakır, hepatit türlerinin bulaşma yöntemleri hakkında şu bilgileri verdi: “Aşısı bulunan Hepatit A, mikroplu yiyeceklerden, sudan ya da oral yolla bulaşabiliyor. Çocuklarda hastalık daha hafif şikayetlerle seyredebiliyorken büyüklerde daha ağır şikâyetlere neden olabiliyor. Hepatit B – Hepatit C – Hepatit D, kan ve vücut sıvıları ile bulaşabiliyor. Anneden çocuğa doğum sırasındaki travmaya bağlı olarak da geçebiliyor. Hepatit D, Hepatit B virüsü ile birlikte görülüyor. Hepatit B’ye karşı aşı ile önlem alabilmek mümkün iken hepatit C’ye karşı bir aşı yapılamıyor. Hepatit E, mikroplu sulardan ve oral yolla bulaşarak çoğunlukla gebelerde görülüyor. ”dedi.
Nasıl Korunacağız?
Uzm. Dr. Gönül Bakır, A ve E hepatitlerinin bulaşmasını engellemek için hijyen koşullarının, su dağıtım ve kanalizasyon şebekelerinin daha mükemmel hale getirilmesi gerektiğini açıklayarak, "Bugün için A hepatiti geçirmeyenlere uygulanmak üzere aşılar mevcuttur. C tipi için henüz aşı bulunmadığından bulaşmayı kolaylaştıran durumlara dikkat etmek gereklidir. Ülkemizde asıl sorun B tipi viral hepatittir" olduğunu kaydetti.
Dr. Gönül Bakır, hastalığın yayılmasını önleyecek bir durumun Hepatit A ve Hepatit B’nin aşı ile önlenebilir olduğunu belirterek, şunları söyledi: "Ülkemizde 'Hepatit B' aşısının 1998 yılından beri bebeklik dönemi rutin aşı programına alınmış olmasıdır. Sağlık Bakanlığı hepatit B aşısını ücretsiz olarak halkın kullanımına sunmuştur. Aşılama öncesi kişinin B tipi virüsle karşılaşıp karşılaşmadığı mutlaka saptanmalıdır. Eğer taşıyıcı konumda ise mutlaka aile taramaları yapılıp öncelikle risk altındaki eş ve çocukları da aşı programlarına alınmalıdır. Aşı üç doz veya dört doz halinde uygulanmaktadır ve koruyuculuğu yüzde 90’ın üzerindedir. Biz öncelikle ailesinde taşıyıcı bulunanlar ve sağlık personeli başta olmak üzere herkesin olanakları ölçüsünde aşılanmaları gerektiğini düşünmekteyiz."
Sonuç olarak günümüzde hepatitler; tüm yenidoğan ve risk grubu kişilerin aşılanması başta olmak üzere, ortak enjektör kullanımı, güvenli olmayan cinsel temas gibi riskli davranışı olanlar başta olmak üzere test yapılarak taşıyıcı olan vakaların saptanması yani erken tanı alması, hepatit tanısı alanların tedaviye erişiminin sağlanması ve riskli davranışlardan kaçınma yolu konusunda toplumda davranış değişikliğinin sağlanması ve belki de en önemlisi hepatitler konusunda haberdar olmanın sağlanması ile önlenebilir ve yeni yeni vakaların ortaya çıkması yıllar içerisinde azaltılmak suretiyle ortadan kaldırılabilir hastalıklardır.