Makina Mühendisleri Odası olarak meslek ve uzmanlık alanlarından hareketle aşağıda açıklanan Endüstriyel Tesislerde Pandemi Tedbirlerinin ilgililer tarafından dikkate alınmasının ve uygulanmasının zorunlu olduğunu belirten Kocalar, “TMMOB Makina Mühendisleri Odası İklimlendirme Teknik Kurulu tarafından hazırlanan “Endüstriyel Tesislerde Pandemi Tedbirleri” şunlar dedi:

GENEL KURALLAR

• Endüstriyel tesise giriş ve bölümler arası geçiş noktalarındaki kapıların mümkünse el değmeden otomatik açılır kapanır olması sağlanmalıdır.
• Endüstriyel tesislerin girişinde personel tanıma amacı ile kurulan parmak okuma sistemi tamamen iptal edilmeli, temassız kimlik okuma sistemi, QR kod vb. yöntemlerle geçiş yapılmalıdır. Endüstriyel tesis çalışanlarının servis veya işyeri girişinde ateşleri ölçülmeli, raporlanmalı, el dezenfektanı kullanılarak ve tesis girişinde verilecek yeni maske ile tesise girişlerine izin verilmelidir.
• Personel Servis araçlarına iniş ve binişler ile oturma düzeni pandemi senaryosuna göre düzenlenmelidir.
• Endüstriyel tesisin girişinden itibaren her bağımsız bölüm girişinde uygun noktalarda ve uygun sayıda virüse karşı el dezenfektanı bulundurulmalıdır.
• Pandemi döneminde tesise ziyaretçi kabul edilmemelidir. Zorunlu görüşme gerektiğinde, önce ziyaretçinin ateşi ölçülmeli, ziyaretçi maske takmalı, galoş kullanmalı ve hijyen için dezenfektan sağlandıktan sonra misafir kabul odasında görüşme yapılmalıdır.
• Resirküle iç hava ile çalışan cihazlar (split klima, Fan coil, VRV-VRF vb.) varsa kapalı konumda tutulmalıdır. Mahal merkezi klima veya havalandırmaya bağlı ise % 100 taze havayla beslenmelidir.
• Bina girişlerine hijyenik paspaslar yerleştirilmeli, paspaslara ayakkabıların tabanları tamamen ıslanana kadar basılmalıdır.
• Endüstriyel tesiste imalat programı da göz önüne alınarak mümkünse vardiyalı sisteme geçiş yapılarak çalışılması sağlanmalı ve insan yoğunluğu minimum seviyede tutulacak tedbirler alınmalıdır.
• Endüstriyel tesiste çalışanların mola saatlerinde bir araya geldikleri alanlar veya sigara içme alanı gibi toplu olarak bir arada bulunulan alanların açık havada tesis edilmesine dikkat edilmelidir.
• Üretim alanında çalışanların kullandıkları bireysel eşyaların kullanımına özen gösterilmeli, tek kullanımlık olmayan bireysel eşyalar her kullanımdan sonra dezenfekte edilmeli veya 60°C sıcaklığında yıkanmalıdır.
• Endüstriyel tesis çalışanlarına hijyen ve sosyal mesafe koruma eğitimi verilmelidir.

ÜRETİM ALANI (ÜRETİM BANDI/ATÖLYE) İÇİN GENEL KURALLAR

• Endüstriyel tesis üretim bandı, üzerinde imalatın yapıldığı bir tesis ise çalışanların sosyal mesafeye uygun şekilde çalışmalarını sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Mümkünse vardiyalar aynı kişilerden oluşturulmalı ve değiştirilmemelidir.
• Çalışma alanında yer alan ortak temas yüzeyleri (kontrol paneli, el aleti vb.) için kullanım şartları, kullanım sıklığı, kullanıcı sayısı vb. kriterlerine göre hijyen kuralları oluşturulmalı ve uygulanmalıdır.
• Tek kullanımlık olmayan kişisel koruyucu donanımların mümkün mertebe ortak kullanılmaması sağlanmalı (baret, gözlük, emniyet kemeri vb.) ve kullanan kişi değiştiğinde dezenfekte edilmelidir.
• Taşıma ve istifleme araçlarının düzenli olarak dezenfeksiyon işlemleri yapılmalıdır.
• Tesise gelen malzemelerin girişinde ve üretim öncesi depolanmasında bulaş riski dikkate alınarak hijyen tedbirleri alınmalıdır.
• Üretim alanında açılabilir tavan veya dış kapı varsa ve üretim koşulları izin veriyorsa kapı ve diğer açıklıklardan ortama taze hava girişi mutlaka sağlanmalıdır. Dışa açılan kapı veya açılabilir tavanı olmayan mahaller için ısı geri kazanımlı havalandırma ünitesi konulmalı ve mahale % 100 taze hava alınmalıdır.
• Endüstriyel tesislerde bazı cihazların çalışması esnasında çalışanlar arasında fiziksel mesafe sağlanamıyorsa bu çalışanlar N95 veya daha üstü standartta maske kullanmalıdır. Aynı ürüne dokunarak yapılan çalışma var ise çalışanlar mutlaka eldiven takmalıdır.

İDARİ OFİS ALANLARI VEYA ÜRETİM ALANI OFİSLERİ İÇİN GENEL KURALLAR

• Ofis alanlarında aynı anda çalışan sayısı en fazla 10 m² de 1 kişi ile sınırlandırılmalıdır.  Fiziki mesafeye uygun olarak oturma alanları, mobilyalar ve çalışma alanları yeniden düzenlenmelidir. Ortak masa kullanımı veya karşılıklı oturma düzeni varsa, masaların üzeri 100 cm yüksekliğinde bölme ile ayrılmalıdır.
• Dışa açılan pencere varsa; pencere ve kapı açık olarak doğal havalandırma yapılmalıdır. Birden fazla kişinin kullandığı ofis alanlarında ayaklı, masa üstü, tavan, duvar tipi vantilatörler kullanılmamalıdır.
• Toplantılar internet ortamında yapılmalı ya da en fazla 4 m²’ye 1 kişi ile sınırlandırılmalıdır.

MUTFAK

• Mutfak egzost aspiratörlerinin çalışması esnasında, egzost debisinin % 80’i oranında taze hava takviyesi yapılmalıdır.
• Mahallerden çekilen egzoz ile yakın bir yerden mutfak hava beslemesi yapılıyorsa egzoz hattı mutfaktan çıkarılarak uygun şartlarda atmosfere atılmalıdır.
• Mutfak klima santrali ayrı olarak planlanmış olmalıdır. % 100 taze havalı olarak çalışacak bu klima santrali sürekli çalıştırılmalıdır.
• Pişirme ünitelerinin üzerindeki davlumbazlar her gün kullanımı bittikten sonra ilgili bakanlık pandemi yönergelerine göre dezenfekte edilmelidir.
• Mutfak –personel giyinme alanları–personel duş-tuvalet alanları-depolar–mutfak ana giriş kapısı ile diğer mahallerden ayrılmış olmalıdır.
• Mutfak girişinde hijyenik paspas oluşturulmalıdır.
• Servis alanında eğer yoksa el yıkama alanı oluşturulmalı ve diz kontrollü ya da ayaktan kumandalı fotoselli su ve sabun dağıtıcı otomatiklerle donatılmış olmalıdır.
• Ürünlerin hazırlanması ve servisi esnasında kullanılan malzemelerin bulaşıkları mutlaka bulaşık makinasında minimum 60˚C’de yıkanmalıdır. Sebze ve meyveler elle değil sebze yıkama makinası ile yıkanmalıdır.
• Mutfak personel üniformaları ve ayakkabı/terlikler günlük olarak minimum 60˚C sıcak suda temizlenmelidir.
• Giyinme kabinlerinde çift varlık sensörlü içeride kimse yokken çalışacak şekilde UV-C lambalarla önlem alınmalıdır. UV-C kullanımı için C.2.2b maddesindeki hususlara aynen uygulanmalıdır.

ÇAY OCAKLARI ve KAT MUTFAKLARI

• Küçük mutfak alanlarında egzoz aspiratörü varsa sürekli çalıştırılmalı, % 80 oranında taze hava beslemesi yapılmalıdır.
• Çay ocaklarında sadece çay ocağı personeli bulunmalı, personeli dışında kimse girmemelidir. Tek kullanımlık ve kapaklı bardaklar kullanılmalıdır. Çöp kovaları sensörlü veya pedallı ayak ile açılabilir tip, şeker poşetli-tek kullanımlık paketlerde, çay karıştırıcıları da ambalajlı-tek kullanımlık olmalıdır.
• Su damacanaları kullanıma kapalı olmalıdır. Ortak alanlara yiyecek konulmamalıdır.

YEMEKHANELER ve KAFETERYALAR

• Pandemi döneminde mümkünse kumanya verilmelidir. Veya yemekhane-sosyal tesis ve kafeterya bölümlerinin minimum kullanımda kalmasını sağlayacak ve masada yenebilecek şekilde kapalı paketlerde yemek sunma seçeneği değerlendirilmelidir.
• Yemekhanede tüm hijyen kuralları gözetilerek ve yemeğe çıkış saatleri planlanarak hizmet verilmeli, menüler salgın döneminde bağışıklık sistemini güçlendirecek şekilde düzenlenmelidir.
• Yemekhane ve kafeteryadaki masa ve sandalye araları 1,5 metre olacak şekilde çapraz oturma düzeni yapılmalıdır. Yemek esnasında kesinlikle konuşulmaması için uyarılar yapılmalıdır.
• Tüm yemekhane çalışanlarının istisnasız önlük, bone, siperlik, maske ve eldiven kullanımı sağlanmalıdır. Her öğün sonrasında masa üstleri ve yemek servis alanlarının temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
• Yemekhaneye giren tüm sebze ve meyveler uygun sistemlerle yıkanmalı, tüm paketli gıdaların ambalajları silinmelidir.
• Su ve yemek numunesi kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır. Yemek alımı sırasında özellikle sosyal mesafe kurallarına uyulması denetlenmelidir. Pandemi döneminde açık su servisi yapılmamalıdır.
• Tek kullanımlık ambalajlanmış çatal, kaşık, bıçak, peçete ve kürdan kullanılmalı, tuz ve karabiber de tek kullanımlık küçük poşetlerde dağıtılmalıdır. Varsa açık büfe uygulaması kaldırılmalıdır.
• Yemekhanelerde % 100 taze hava alınmalı ve % 100 bağımsız egzoz fanı ile atış yapılacak şekilde cebri havalandırma yapılmalıdır.
• Cebri havalandırma yapılamıyor ise dışa açılan pencereler var ise yapılabilecek en yüksek oranda doğal havalandırma yapılmalıdır

GİYİNME ODALARI, DUŞLAR ve WC

• Giyinme odalarında kişi sayısını azaltacak şekilde yeniden organizasyon yapılmalıdır. Giyinme odalarında kişi başına minimum 4 m² alan sağlanmalı ve kullanım fiziki mesafe 1,5 metre olacak şekilde planlanmalıdır. Giyinme odalarında maske kullanılması sağlanmalıdır. Giyinme odaları girişleri ve içerisinde alkol bazlı el antiseptiği konulmalı ve kullanılması sağlanmalıdır.
• Vardiya aralarında her kullanım sonrası temizlik ve dezenfeksiyon yapılmalıdır. Ortamların havalandırma koşulları yeterli olmalıdır.
• El temasını önlemek için personel lavabolarında mümkünse el teması olmayan bataryalar, temassız dispanserler olmalıdır.
• Kirli ve temiz kıyafetlerin bir arada bulunmayacağı çözümler üretilmeli kirli kıyafetler ve ayakkabılardan çapraz bulaşmayı önleyebilmek için gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Tuvalet aspiratörleri 7/24 kesintisiz çalıştırılmalıdır. Tuvaletlerde el temasını önlemek için lavabo bataryaları, pisuar muslukları, sıvı sabunluklar el değmeden (fotoselli, dizden, ayakla kumandalı) çalışacak şekilde olmalıdır.
• Klozetlerde sifonu çekmeden önce klozet kapakları kapatılmalıdır. Alaturka tuvaletler kullanıma kapatılmalı veya klozetlerle değiştirilmelidir. Yer sifonlarına sürekli su ilave edilmeli, süzgeçlerin kuru kalması engellenmelidir.
• Abdest alma mahalleri en büyük risk taşıyan alanlardır, insan sirkülasyonunun fazla olması nedeni ile pandemi sürecinde kapalı tutulmalıdır. Mescitler kullanılmamalıdır. (Zeminin halı olması ve el, ayak, yüz vb. temasların yüksek risk oluşturması nedenleriyle)
• Çalışan işçilerin duş alma zorunluluğu yoksa pandemi döneminde duşların kullanılmaması tavsiye edilir.

ASANSÖRLER

• Zorunlu olmadıkça asansöre binilmeyip mümkünse merdivenler kullanılmalıdır. Taşınan insan sayısı azaltılmalı, asansör 1 m²’ye 1 kişi olmak üzere kullanılmalıdır.
• Asansör kabini bekleme halindeyken gerekli ayarlamalar yapılarak kapıların açık olacak şekilde beklemesi sağlanmalıdır. Asansörün beklediği katta binanın dış havaya açılan kapısı veya penceresi varsa açık tutulmalıdır.
• Asansör kuyusu mümkünse üstten havalandırılıp mümkün olan en alt kottan egzoz edilmelidir. Kabin içine mümkünse hava yukarıdan basılıp aşağıdan toplanmalıdır. Kabin taze hava fanının önüne HEPA filtre takılması önerilir.
• Asansör kuyularının ve kuyu diplerinin bakım ve temizliği sağlanmalı, bakım periyodunda kuyu temizliği kayıt altına alınmalıdır.

KLİMA SANTRALLERİ

• Taze hava santralleri % 100 taze hava ile çalıştırılmaya devam edilmelidir. Karışım Havalı Klima Santralleri % 100 taze havalı olarak çalıştırılmalıdır.  Çatı Tipi paket klima cihazları % 100 taze havayla çalıştırılmalıdır.

ISI GERİ KAZANIM ÜNİTELERİ

• Tamburlu Tip Isı Geri Kazanım Üniteleri; Geri dönüş havası üzerinde bulunan virüslerin, tamburun çalışması sırasında egzoz ve taze hava aynı yüzeylerden geçtiği için taze havaya karışma riski nedeniyle kullanılmamalıdır.
• Plakalı Tip Isı Geri kazanım Üniteleri; Sızıntı riski çok düşüktür. Sızıntı kontrolü yapılmalı ona göre kullanımına karar verilmelidir.
• Bataryalı Tip Isı Geri kazanım Ünitesi; Havanın karışma riski olmadığından kullanılabilirler.

KLİMA SANTRALLERİNİN DÜZENLENMESİ-Genel Kurallar

• Klima santrali egzoz atış panjuru ile taze hava emiş panjuru arasında en az 10 metre mesafe olmalı ve/veya temiz ve kirli hava karışma riski olmayacak şekilde düzenlenmelidir. Taze hava emiş ağzı riskli ise taze hava girişinde HEPA filtre ve/veya UV-C kullanılmalıdır.
• Mevcut klima santral kapasitesi kontrol edilmeli, taze hava miktarı ve egzoz havası miktarını artırma koşulları irdelenmelidir.
• Isıtma ve soğutmada kapasite düşmesini engellemek için gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Egzoz hava kanalı ve panjurlarında gerekli önlemler alınmalı ve gerekli revizyonlar yapılmalıdır.

CİHAZ ve SİSTEMLERE AİT ÖNLEMLER

• Endüstriyel tesiste iç hava ile çalışan tüm hava perdeleri kapalı konumda tutulmalıdır.
• Endüstriyel tesise ait farklı mahallerde bulunan Fan-coil, VRV-VRF, Isı Pompası, Split klima iç üniteleri vb. gibi iç hava sirkülasyonu yapan cihazlar kullanılmamalıdır.
• Radyant Isıtma Sistemleri: Üretim alanında ısıtma radyant ısıtma sistemi ile sağlanıyorsa, çalışmaya devam edebilir.
• Endüstriyel tesiste bulunan basınçlı hava sistemleri amacı dışında (temizlik vs.) kullanılmamalıdır.
• İçeride çalışan bulunmayan (Server odası, UPS odaları v.b.) mekanlardaki iç üniteler çalıştırılmaya devam edilebilir.
• Havalandırma tesisatlarında mümkün olduğunca hava türbülansının az olacağı çözümlere gidilmelidir. Mümkün ise üstten üfleme, yer seviyesine yakın yerlerden emiş yapılarak hava türbülansı önlenebilir.
• İç ortam nem seviyesi % 40 ile % 60 aralığında tutulmalıdır.
• Endüstriyel tesise ait kapalı otoparkların araç giriş yerlerine, şartnamesine uygun olarak araç dezenfeksiyon havuzu tesis edilmelidir. Kapalı otoparkta egzoz aspiratörleri sürekli çalıştırılmalıdır. Otoparklara verilen iç mahal egzoz çıkışları var ise bu atış hatları dış ortama kadar taşınmalıdır.
• Oda içerisinde döşemede halı kaplama var ise kolay temizlenebilir ve silinebilir parke/seramik vb. malzemelerle değiştirilmesi önerilir.

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ATIK YÖNETİMİ

• Endüstriyel Tesis ortak alanlarında gri renkli, pedallı ya da fotoselli üzerinde “MASKE - ELDİVEN ATIK KUMBARASI” ibaresi yazılı olan atık kumbarası oluşturulmalıdır.
• Bu kumbaraların üzerinde “MASKE-ELDİVEN DIŞINDA ÇÖP ATMAYINIZ” şeklinde uyarı yazısı bulunmalıdır.
• Kumbaranın içerisinde mutlaka siyah, kalın plastikten, dayanıklı ve sızdırmaz çöp poşeti geçirilmiş olmalıdır. Kumbara temizlik görevlileri tarafından sürekli olarak kontrol edilmeli ve içerisinde ¾ oranında doluluk olduğunda ağzı sıkıca bağlanarak ofiste veya bahçede oluşturulacak olan geçici atık deposuna taşınmalıdır.
• Bu atıklar geçici atık deposunda en az 72 saat ağzı sıkıca kapalı şekilde bekletilmeli ve daha sonra belediyelerin çöp alma hizmetlerine evsel atık kapsamında teslim edilmelidir.
• Sorumlu temizlik görevlisi kişisel koruyucu takım kullanmalıdır. Atık kumbarası her boşaltmadan sonra dezenfekte edilmelidir.