Cumhurbaşkanı Erdoğan, AVM’lerin 11 Mayıs tarihinde açılacağını açıkladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarının ardından gözler 11 Mayıs’ta açılacak olan AVM’lere çevrilirken, uzmanlar kararın zamanlaması konusunda uyarılarda bulundular. AVM’lerin açılmasına ilişkin başka bir uyarı ise Makine Mühendisleri Odası’ndan geldi. MMO Gaziantep Şube Başkanı Aykut Kocalar, “AVM’lerin açılmasını riskli buluyoruz. Havalandırma sistemlerinin mevcut haliyle çalışması salgın riskini artırıyor. Bu alanlardaki havalandırmaların yüzde 100 taze hava ile çalışması gerekiyor. AVM’lerin teknik alt yapısının büyük bir çoğunluğu buna uygun değil” açıklamasında bulundu.
Türkiye’de Koronavirüs (Covid1-19) Salgını ile mücadele büyük bir hızla sürdürülüyor. Mücadele kapsamında ülke genelinde yeni vaka sayısı büyük oranda gerilerken, iyileşen kişi sayısı bir hayli arttı. Koronavirüs ile mücadelede yakalanan başarı, vatandaşların sosyal mesafe kuralı başta olmak üzere önleyici tedbirlere uymaması nedeniyle tehlike altında. Nisan ayı itibariyle hafta sonları uygulanan sokağa çıkma yasağı ile birlikte 31 kentte sosyal izolasyon sağlanmış ancak her yasak sonrası vatandaşların kent merkezlerine, bankalara ve çarşılara akın ettiği görülmüştü.
“TEDBİRİ ELDE BIRAKMAYIN”
Sokağa çıkan vatandaşların Koronavirüs Salgınına karşı alınan tedbirlere yeterince uymadan sokaklara çıkması, salgınla mücadelenin sekteye uğramasına neden oluyor. Geçtiğimiz hafta içerisinde büyük oranda gerileyen vaka sayısındaki yükseliş, bu durumu gözler önüne serdi. Sosyal medya hesabı üzerinden paylaşımda bulunan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, vatandaşları sosyal mesafe kurallarına uymaları konusunda uyardı. Bakan Koca, “Virüsten uzak durmanın yolu, maske ve sosyal mesafedir. Ev dışında mutlaka maske takın ve sosyal mesafeyi koruyun. Kimin virüs taşıdığını bilemezsiniz. Tedbiri elden bırakmayın." ifadelerini kullandı.
UZMANLAR ENDİŞELİ
Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu başta olmak üzere, vatandaşlara yönelik yapılan uyarıların dikkate alınmaması, 11 Mayıs tarihinde açılacağı açıklanan AVM’lerin durumunu gündeme taşıdı. Uzmanlar, her sokağa çıkma yasağı sonrasında sokaklara akın eden vatandaşların, AVM’lerin açılması ile birlikte buralara akın edeceğini ve sosyal mesafenin AVM’lerde sağlanamayacağı endişesini taşıyorlar.
“AVM’LERİN ALT YAPISI UYGUN DEĞİL”
Öte yandan Makine Mühendisleri Odası Gaziantep Şube Başkanı Aykut Kocalar, AVM’lerin açılması ile ilgili açıklamalarda bulundu. Kocalar, “AVM’lerin açılmasını riskli buluyoruz. Havalandırma sistemlerinin mevcut haliyle çalışması pandemi riskini artırıyor. Bu alanlardaki havalandırmaların yüzde 100 taze hava ile çalışması gerekiyor. AVM’lerin teknik alt yapısının büyük bir çoğunluğu buna uygun değil. AVM’lerde gerekli alt yapı çalışmaları yapılmadan açılmasını doğru bulmuyoruz. Açıldıktan sonra da bakımlarının daha sık yapılması gerekiyor.”
Açıklamalarda bulunan Kocalar, “Bildiğimiz üzere 04.05.2020 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından Corona virüs önlemlerinin tedrici olarak esnetilmesi ve alınacak önlemlere dair yeni bir açıklama yapılmıştır. Buna göre 11 Mayıs tarihinde bazı bölümleri hariç AVM’ler açılacaktır. Bu nedene daha önce 12 Mart 2020 tarihinde kamuoyu ile paylaşmış olduğumuz, Corona Virüs Vakasından Hareketle Hastaneler ve Toplu Bulunulan Mekanlarda Yapılması Gereken Bazı Acil Düzenlemelere Dair Önerilerimiz başlıklı açıklamada değinmiş olduğumuz önlemlerle ilgili bazı hususları genişleterek ilgililerin ve kamuoyunun bilgisine sunuyoruz.”
HAVA YOLUYLA BULAŞIYOR”
“Covid-19 virüsü parçacık büyüklükleri ≥ 80-160 μm çapında olup virüsün geçiş yolları, bulaşması ve yayılması aşağıda belirtilmiştir. Havadaki damlacıklar ile direk temas (konuşma, hapşırma veya öksürme ile oluşan büyük damlacıkların doğrudan solunması), Direk temas (konuşma, öksürük ve hapşırma ile oluşan büyük damlacıkların düşerek yüzeylere yapışması, bu yüzeylere elle temas ve ellerin yüze) sürülmesi veya hasta kişilerle el teması), Damlacıkların dolaylı olarak solunması (havada asılı kalan damlacıkların solunması, konuşma, öksürük ve hapşırma ile oluşan damlacık ve kalıntılarının hava hareketleri ve akımlarıyla uzaklara taşınması ve bu havanın solunması), Enfekte kişiden kaynaklanan faktörler (idrarı, dışkısı, vücut dokuları ve sıvıları), Diğer (Tuvaletlerden, yer süzgeçlerinden ve pis su tesisatından kaynaklanan parçacıkların havayla taşınarak solunumu veya temasla yüze taşınması) yoluyla olmaktadır.”
“TAZE HAVA AKIŞI SAĞLANMALI”
“Salgın sırasında iç havanın herhangi bir şekilde kullanılmaması gerekir. Bu yüzen gerekli tadilatlar yapılıp sistemlerin yüzde 100 taze hava ile çalıştırılır hale getirilmesi gerekmektedir. Klima santralleri yüzde 100 hava ile çalıştırılsa bile by-pass-resirkülasyon kanalları sadece damperlerle kapatılmamalı, tam sızdırmaz hale getirilmelidir. Mayıs ayında olunması nedeniyle klima cihazlarının Free Cooling (serbest soğutma) şeklinde çalıştırılması ancak hava şartlarının uygun olması halinde mümkündür. Klima santralleri AVM’ler açılmadan en az iki saat önce veya mahalin ihtiyacı olan hava debisini iki defa sirküle ettirecek şekilde çalıştırılması gerekmektedir. Ayrıca sistem 24 saat boyunca dış taze hava ile düşük debi ve hızda çalıştırılmalıdır. Hepa/Ulpa Filitreleri ve tavanı yüksek olmayan mağaza, vb. gibi mekânlarda iç havayla çalışan bütün klima cihazları (Rooftop-Fancoil-VRF, Heat Pump, vb.) çalıştırılmamalıdır. AVM’ler açılmadan ve fanlarını çalıştırmadan önce Fan-coiller iki saat boyunca 60°C’de ısıtılmalıdır. Klima santrallerindeki nemlendirme sistemleri Buharlı Nemlendirici sistemleri ile değiştirilmelidir. AVM girişlerinde hava perdeleri çalışıyorsa kapatılmalıdır.”
LAVABO KULLANIMINA DİKKAT!
“Tuvaletlerin egzos fanlarının 24 saat çalıştırılması ve kapılarının açık bırakılmamasına dikkat edilmeli, varsa yer süzgeçlerinin susuz kalmaması sağlanmalı, lavabo, klozet armatürleri sensörlü değilse değiştirilmeli, havalı el kurulama cihazları sökülerek kullan-at kağıt peçete kullanımına geçilmeli ve deterjan ihtiyacı sürekli olarak karşılanmalıdır. Klimaların taze hava ve egzos sistemleri ile WC aspiratörlerinin atış ve emiş mesafeleri bakım personeli tarafından kontrol edilmeli, yakın olanlar düzeltilmelidir.”
“CİHAZ BAKIMLARI YAPILMALI”
“Nisan ve Mayıs aylarının yaz sezonu için klima sistemlerinin bakım dönemi olması nedeniyle filtrelerin değiştirilmesi ve cihaz bakımlarının yapılması gerekir. VRV, VRF vb. gibi sistemlerle ilgili bu işlemler yapılırken standartlara uygun kişisel koruyucu donanım (elbise, maske, eldiven, gözlük, vb.) kullanılmalıdır. Mevcut filtrelerin Corona virüsü engellemesinin mümkün olmadığı ve virüsü tutabilecek Hepa veya Ulpa Filtrelerin sistem sonuna takılmasının teknik ve ekonomik olarak mümkün olmayacağı göz önüne alınarak EN779/2002 ve 2012 Standartları yerine geçen ISO16890/2016 Filtre Standartına uygun filtre sistemiyle değiştirilmesi, virüsü yüzde 100 önlemese de faydalı olacaktır.
HVAC bakım personeli, filtreleri standart güvenlik prosedürlerine uygun olarak özellikle egzoz hava filtrelerini değiştirdiğinde risk altında olabilir. Filtreler, sistem kapalıyken standartlara uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak değiştirilmeli ve sökülen filtreler için biyolojik atık kuralı uygulanmalıdır. Bu tadilat ve bakımların yapılıp yapılmadığının acilen denetlenmesi ve eğer yapılmadıysa AVM’ler açılmadan önce ivedilikle yapılmasının sağlanması gerekmektedir.”
MMO’DAN ÖNERİLER
“AVM yöneticilerinin AVM’ler açılmadan almaları gereken diğer tedbirler arasında, Havalandırma ve klima sistemlerini projelerine, standartlara ve özellikle Corona Virüsüne uygun tedbir alınmış halde çalıştırılmasını sağlatmak, bakımlarını yaptırmak, sistemle ilgili test ve periyodik kontrolleri yaptırmak da olmalıdır.
Havalandırma ve klima sistemlerini projelerine, standartlara ve özellikle Corona Virüsüne uygun tedbir alınmış halde çalıştırılmasını sağlamak, bakımlarını yapmak/yaptırmak, sorun çıktığında arızaları gidermek, sistemle ilgili test ve periyodik kontrolleri yapmak/yaptırmak. Mutlaka yapılması gereken bu işlemlerin, klima sistemlerini tasarlayan, uygulayan ve işletenlerin mesleki ve vicdani sorumluluklarına bırakılması asla yeterli değildir. Bakım ve kontrollerin teknik standartlara uygun olarak yapılmaması virüsün yayılmasına neden olacaktır.
AVM’ler nezdinde belirttiğimiz önlemlerin büyük işyerleri ve bütün toplu bulunulan mekânlar için geçerli olması gerektiğini özellikle vurgulamak isteriz. İnsan yaşamı piyasanın insafına bırakılmamalı ve gündelik siyasete alet edilmemelidir” ifadelerini kullandı.
